HISTORIA KARATE

Sztuka walki przy użyciu broni oraz własnego ciała znana była ludziom od zarania dziejów. Istnieje wiele teorii na to jak i gdzie powstała. Najczęściej wymienia się tu obszary Chin oraz Indii.

Ogólnie historię karate można podzielić na pięć okresów:

1. Hinduski: obejmuje on odległe czasy sprzed kilku tysięcy lat. Ludzie wschodu doszli do wniosku, że stopy i dłonie mogą, po odpowiednim ich przygotowaniu, służyć jako śmiertelna broń. Dodano do tego wiedzę medyczną z zakresu akupunktury i akupresury. Wiedząc już, jak zamienić kończyny w broń, oraz gdzie i jak uderzać dodano jeszcze ćwiczenia fizyczne oparte na obserwacji przyrody. Duży wpływ na rozwój sztuk walki miały wschodnie systemy filozoficzne.

Z braku dowodów historycznych wiadomości oparte są głównie na podaniach, legendach i przypuszczeniach. I tak na przykład Sutra Lotosu wspomina o wojownikach z kasty kshantriya, którzy praktykowali sztukę walki wręcz. Można usłyszeć tez o vajramushti - wojownikach, którzy hartowali swe dłonie przez uderzanie kamiennych płyt i polewanie rąk mlekiem. Również Bodhidharma- legendarny mnich z V/VI w., który przywędrował do chińskiego klasztoru Shaolin - był Hindusem.

2. Chiński: Dynastia Ming (1368-1644) przyniosła sztukom walki najważniejszą księgę z zakresu taktyki - „Wu Pei Chih”. Bezpośrednio po jej upadku nastąpił okres uchodźców politycznych, chroniących się w klasztorach, gdzie rozwijały się sztuki walki. W okresie Tsing (1644-1911) rozwinęły się liczne style kung-fu. Ich klasyfikacja jest utrudniona ze względu na to, że mistrzowie często musieli się ukrywać, jako że wielu z nich dowodziło grupom powstańczym w tych burzliwych czasach. Wielu uciekało na Tajwan i na Okinawę. Z powodu niekorzystnej sytuacji politycznej (najazdy mongolskie) wielu ekspertów chińskiego boksu emigrowało (bardzo często na Okinawę). Poza emigracją, od VI w. również stosunki dyplomatyczno-kulturalne między Chinami i Okinawą otwierały drogę do rozwoju karate. Ważnym argumentem przemawiającym za chińskimi korzeniami karate jest również sama nazwa, otóż dopiero Gichin Funakoshi zmienił ideogram „kara”- chińskie, na „kara”- puste.

                                                      

3. Okinawski (Pamiętać musimy o jednej rzeczy – Okinawa nie zawsze była japońska. Japończycy okupowali wyspę tak samo jak np. Niemcy okupowały Polskę. I mieszkańcy Okinawy często mieli taki sam stosunek do Japończyków, jak Polacy do Niemców): Okinawę podaje się jako oficjalne miejsce narodzin Karate. Głównej zaś przyczyny powstania tego stylu walki upatruje się w okupacji japońskiej. Mamy tu też do czynienia z korzystnym położeniem wyspy jako ośrodka handlowego, dzięki czemu mieszały się tu różne narodowości, religie, sztuki walki... I tak, najprawdopodobniej uderzenia końcami palców pochodzą z Tajwanu, zahaczenia i uderzenia otwarta dłonią z Chin, kopnięcia z Korei i północnych Chin.

Okupacja japońska rozpoczęta w 1609 r. przyczyniła się do pro-chińskich zapatrywań większej części ludności, szczególnie szlachty. Powodów było wiele, między innymi zakaz posiadania broni wydany przez Japończyków. Był to już drugi zakaz posiadania broni. Pierwszy wydany został przez króla Hashi z dynastii Sho (1371-1439), który aby uniknąć nieprzewidzianych wypadków skonfiskował całą broń w królestwie, i wydał zakaz jej posiadania. Okinawczycy musieli sobie jakoś radzić więc masowo zaczynali ćwiczyć karate. Na potrzeby walki z uzbrojonymi samurajami zaadaptowano szereg narzędzi rolniczych (sai, tonfa, nunchaku, bo, itd.). Ćwiczono nocami, w gronie zaprzysiężonych, widzę przekazywano z mistrz na ucznia za pomocą kata. Takie warunki dawały niesamowite rezultaty. Echa stoczonych pojedynków przekazywano z pokolenia na pokolenie. Mistrzowie ćwiczyli kata aż do wypracowania perfekcji, starali się podporządkować je zasadzie „ikken hisatsu”- zabić jednym ciosem. Na drugi w walce ze świetnie wyszkolonym samurajem nie było już czasu.
Stopniowo aspekt ten stracił na znaczeniu - Okinawa stała się w pełni częścią Japonii. Karate wyszło z ukrycia, zostało wprowadzone do szkół. Ćwiczono je ze względu na tradycje i poprawienie sprawności fizycznej. W rozwoju okinawskiego karate wyróżnia się dwa kierunki: shorin-ryu - styl szybki i dynamiczny oraz shorei-ryu – siłowy i preferujący krótszy dystans. Rozwijały się nowe szkoły biorące nazwy od miast wokół, których były skupione (Naha-te, Tomari-te). 

Mówiąc o rozwoju karate nie można pominąć największych mistrzów. A więc: Sakugawa z przydomkiem Tode (śmiertelna ręka), jego uczeń - Sokon Matsumura zwany Bushi (Wojownik) - twórca Shuri-te. Jego uczniami byli z kolei m.in. Itosu i Motobu.

Epoka Menji (1868 - 1912) przyniosła odejście od tradycji na rzecz współczesności. Dwóm wielkim mistrzom zawdzięczamy uratowanie karate od zapomnienia: Yasutsune Itosu (Shuri-te) i Kanryo Higaonna (Naha-te). Itosu opracował pięć kata szkoleniowych Heian (Pinan), stworzył też nowe wersje starych układów; jego uczniami byli np. Funakoshi i Mabunia. Higaonnie zawdzięczamy opracowane przez niego Sanchin kata. Do grona jego uczniów zaliczali się: Miyagi, Mabuni, Kiyoda.

Nastąpiły dalsze podziały, ale miały one miejsce w obrębie jednej sztuki walki; Gichin Funakoshi zawsze powtarzał, że „karate jest tylko jedno”.

Po włączeniu karate do programu szkolnego i wprowadzeniu go do policji sztuka „pustych rąk” zaczęła wychodzić „ na zewnątrz” i przenikać poza Okinawę.

4. Japoński: rozpoczyna się pokazem Gichina Funakoshiego danym w Tokio w 1922 r. Duże zainteresowanie karate spowodowało, że Mistrz postanowił zostać w Tokio i tu nauczać. Wybudowano pierwsze dojo nazwane od literackiego pseudonimu Funakoshiego - Shotokan („Dom falistej sosny”). Po sukcesie Gichina na główne wyspy przybywali inni mistrzowie z Okinawy. W latach trzydziestych karate rozwinęło się w całej Japonii, począwszy od uniwersytetów na ośrodkach militarnych skończywszy. Zmieniono nazwy kata na czysto japońskie, usystematyzowano je, uproszczono ruchy. Miyagi i Yamaguchi wprowadzili interpretację kata z partnerem - bunkai. Młodym ludziom przestało wystarczać praktykowanie kata, coraz częściej myślano o nadaniu karate sportowego charakteru. Funakoshi zlecił jednemu ze swoich uczniów - Nakayamie usystematyzowanie zasad wolnej walki sparingowej. W 1955 powstało w Japonii stowarzyszenie karate, którego naczelnym instruktorem był Funakoshi. Pierwsze ogólnojapońskie mistrzostwa w karate odbyły się w 1958 r. Okres ten przyniósł również podział na stopnie uczniowskie (KYU) i mistrzowskie (DAN).

                                                       

5. Ogólnoświatowy: Dotkliwe straty przyniosła karate II Wojna Światowa- zginęło wtedy wielu mistrzów i uczniów. Jednym z warunków kapitulacji Japonii było wycofanie japońskich sztuk walki ze szkół. Mimo to karate odradzało się bardzo szybko. Co więcej – zyskało nowy target: amerykańskich oficerów stacjonujących w Japonii. A z Amerykanami karate popłynęło w świat. Do popularyzacji tej sztuki w USA przyczynił się też Elvis Presley oraz Bruce Lee twórca Jeet Kune Do - sztuki walki opartej na mieszance stylów chińskich, koreańskich i japońskich.

Duże zasługi w rozpowszechnianiu karate miał Masutatsu Oyama, zyskał on sławę na całym świecie szczególnie dzięki walkom z bykami i pokazom karate, zasłynął również jako twórca nowego popularnego obecnie stylu Kyokushin.

W 1970 r. powstała największa organizacja Karate - World Union of Karate-do Organisations. Powstała realna szansa dołączenia karate do sportów olimpijskich. Niestety doszło do rozłamu w wyniku którego powołana została konkurencyjna organizacja - International Amateur Karate Federation. Warunek unifikacji postawiony przez Komitet Olimpijski nie został zrealizowany. Jednak w latach osiemdziesiątych znów realne wydawało się ustanowienie karate sportem olimpijskim. Rozmowy o zjednoczeniu tych dwóch organizacji zyskały na sile, rozegrano nawet wspólny puchar świata w Budapeszcie, ale niestety do zjednoczenia nie doszło. I znów szanse na status sporu olimpijskiego oddaliły się.

Do Polski karate przybyło różnymi drogami w latach 1971/72. W 1978 powołano Centralną Komisję Karate przy ZG TKKF. Na kanwie jej doświadczeń w styczniu 1980 r. powstał Polski Związek Karate. Zrzeszał on prawie wszystkie dalekowschodnie sztuki walki (poza judo): shotokan, kyokushinkai, taekwondo, ju-jitsu, aikido, kung-fu.
 

Dodaj do:    Dodaj do Facebook.com Dodaj do Google+ Dodaj do Twitter.com Translate to English

KOMENTARZE CZYTELNIKÓW
 
Aby móc komentować, musisz być zarejestrowanym i zalogowanym użytkownikiem serwisu.